6 STYCZNIA ŚWIĘTO TRZECH KRÓLI
Dzień Trzech Króli jest wielkim świętem O b j a w i e n i a
B o g a światu po grecku zwanym Epifaneją, ustanowionym i obchodzonym już w III
w. na pamiątkę hołdu, jaki Trzej Królowie- Trzej Mędrcy ze Wschodu, z Indii,
Persji i Arabii – Kacper, Melchior i Baltazar – złożyli Dzieciątku Jezus.
Pierwsi chrześcijanie w tym właśnie dniu świętowali Boże Narodzenie i tradycję
tę zachowują dotychczas chrześcijanie obrządku wschodniego, wyznawcy
Prawosławia i greko – katolicy.
Dopiero w końcu IV w. do liturgii
Kościoła Powszechnego wprowadzone zostały dwie odrębne uroczystości: Boże
Narodzenie - 25 grudnia i święto Trzech Króli - Objawienia Pańskiego - 6
stycznia. Zamyka ono cykl uroczystości religijnych - cykl świąteczny Bożego
Narodzenia.
W dawnej Polsce ze świętem tym wiązały się różne zwyczaje
domowe. Dzień Trzech Króli, szczodry i święty, był ostatnim spośród dwunastu
szczodrych dni i wieczorów, był więc dniem poczęstunków, odwiedzin, wręczania
sobie drobnych darów. Do domów przychodzili różni kolędnicy, a wśród nich
chłopcy przebrani za Trzech Króli, w złotych, tekturowych koronach i - niekiedy
- w szatach liturgicznych, starych i podniszczonych kapach i ornatach,
wypożyczonych z zakrystii kościelnej. Tak jak inni kolędnicy, składali
gospodarzom życzenia i wypraszali datki.
Na pamiątkę cennych darów: mirry, kadzidła i złota, które
Trzej Królowie, przed wiekami, ofiarowali Dzieciątku Jezus, w dniu ich święta
królowie polscy obdarzali swych dworzan. Za dobre sprawowanie prezenty
otrzymywała czeladź dworska. Upominki wymieniali pomiędzy sobą krewni z
zamożnych rodzin. We wszystkich zaś domach, i na wsi i w mieście, rozdawano
dzieciom czerwone jabłka oraz orzechy, które miały im zapewnić rumieńce zdrowia
i mocne zęby. Nikomu w tym dniu nie szczędzono jedzenia i jałmużny. Wszystkich
przybywających do domu kolędników suto ugaszczano i rozdawano im
szczodrakowe bułki. Na Kurpiach i Podlasiu, podobnie jak w wigilię Nowego Roku
pieczono zwierzątka z ciasta i nowe latka.
W miastach natomiast i na szlacheckich dworach, w wieczór
Trzech Króli, bawiono się w wybory króla migdałowego. Zabawa ta popularna
w Europie zachodniej, m.in. we Francji i Anglii, z czasem przyjęła się także i
w Polsce. W wyborze króla migdałowego pomocne były specjalne ciasta: pierniki
lub słodkie rożki. W jednym z nich ukrywano migdał, a osoba która go znalazła
obwoływana była królem migdałowym. W ten sam sposób odbywała się elekcja
królowej migdałowej. Para królewska zajmowała honorowe miejsce przy stole.
Prócz tego zaszczytu miała jednak i obowiązki towarzyskie – musiała zabawiać
gości i organizować im zabawę.
Zabawa w króla migdałowego czasami jeszcze odbywa się w
domach w których są dzieci , emocjonujące się poszukiwaniem migdałów w
ciastkach i pozyskaniu tytułu króla.
Obecnie święto Trzech Króli to przede wszystkim uroczystość
kościelna, podczas której święci się kawałki kredy i mirrę (czyli zmieszane z
żywicą zioła). Do niedawna, na południu Polski, zwłaszcza na wsi, świeciło się
w tym dniu przyniesioną z domu, chociażby najskromniejszą biżuterię, aby
przynosiła swym właścicielom szczęście i bogactwo. Także i w obecnych czasach
przyniesioną do z kościoła do domu, poświęconą kredą opisze się na drzwiach
wejściowych datę bieżącego roku i poprzedzielane
I dla obecnych kolędników Dr Gerard coś przygotował choćby
Pryncypałki o smaku orzechowym i wiele innych wyrobów.
Źródło http://wspolnotapolska.org.pl/kultura/obyczaje/002.php