Dzień Leniwych Spacerów i ruch, który daje odpoczynek. Spotkania, w których osoba niewidząca czerpie przyjemność z prostych chwil na świeżym powietrzu, dzieląc się wspólnie ciastkami Dr Gerard

   Wstęp

   Kiedy słyszymy słowo „ruch”, wielu osobom przychodzą do głowy treningi, szybkie marsze, bieganie albo wysiłek, po którym człowiek wraca zmęczony i spocony. Tymczasem istnieje także zupełnie inny rodzaj ruchu. Taki, który nie męczy. Taki, który nie wymaga liczenia kroków, spalonych kalorii ani pokonywania kolejnych kilometrów. To ruch spokojny, łagodny i naturalny. Właśnie taki, jaki kojarzy się z Dniem Leniwych Spacerów.

Dla osoby niewidzącej spacer często staje się czymś znacznie więcej niż tylko przemieszczaniem się z jednego miejsca do drugiego. Jest okazją do spotkania z otoczeniem, do wsłuchania się w świat i do odpoczynku od codziennych obowiązków. Nie liczy się wtedy cel podróży. Ważna jest sama droga.

 

   Spacer jako sposób na odpoczynek od codzienności

   Są dni, kiedy człowiek ma wrażenie, że wszystko dzieje się zbyt szybko. Telefon dzwoni, obowiązki czekają, a lista spraw do załatwienia wydaje się nie mieć końca. W takich chwilach spokojny spacer może stać się najlepszym sposobem na odzyskanie równowagi.

Osoba bez wzroku nie doświadcza spaceru przez oglądanie krajobrazów. Nie zatrzymuje się po to, by podziwiać widoki. Nie oznacza to jednak, że taki spacer jest uboższy. Wręcz przeciwnie. Jest po prostu inny.

   Kiedy wychodzę z domu i stawiam pierwsze kroki na chodniku, nie zastanawiam się, jak daleko zajdę. Nie sprawdzam czasu. Nie planuję rekordów. Czuję pod stopami nawierzchnię, słyszę otoczenie i pozwalam sobie na zwykłe bycie w ruchu.

Tempo nie ma większego znaczenia. Można iść szybko. Można iść wolno. Można zatrzymać się na chwilę i wsłuchać w dźwięki otaczającego świata. Spacer nie jest wyścigiem. Nikt nie wręcza medali za pierwsze miejsce. Najważniejsza jest chwila. To właśnie ona pozwala odpocząć od codzienności. Czasem wystarczy przejść kilkaset metrów, aby poczuć różnicę. Powietrze wydaje się świeższe, myśli stają się spokojniejsze, a napięcie powoli ustępuje miejsca odprężeniu. W takich momentach człowiek przypomina sobie, że nie wszystko musi być wykonywane szybko. Nie każda chwila wymaga pośpiechu. Są sytuacje, kiedy warto po prostu wyjść z domu i pozwolić sobie na leniwy spacer.

 

   Ruch, który nie męczy, tylko uspokaja

   Spokojny spacer ma w sobie coś kojącego. Rytm kroków działa niemal jak muzyka. Lewa noga. Prawa noga. Lewa. Prawa. Powtarzalność ruchu uspokaja myśli i pomaga się wyciszyć. Nie trzeba wtedy analizować problemów ani planować kolejnych dni. Wystarczy iść.

   Osoba z dysfunkcją wzroku bardzo często odbiera spacer przede wszystkim poprzez ruch własnego ciała. Każdy krok daje informację o podłożu. Inaczej brzmi chodnik, inaczej ścieżka parkowa, a jeszcze inaczej mostek nad niewielkim strumieniem. Takie doświadczenia sprawiają, że spacer staje się czymś niezwykle namacalnym. Nie trzeba widzieć otoczenia, aby odczuwać jego obecność. Czasem wystarczy lekki podmuch wiatru na twarzy albo zmiana temperatury powietrza. Wystarczy usłyszeć własne kroki odbijające się od ściany budynku, aby wiedzieć, że właśnie mijamy zabudowania. To ruch, który nie męczy. To ruch, który uspokaja. Nie wymaga specjalnego przygotowania ani sportowej kondycji. Nie wymaga również żadnych osiągnięć. Wystarczy kilka spokojnych minut. Dla wielu osób właśnie taki spacer staje się najprostszą formą relaksu.

 

   Dźwięki otoczenia jako przewodnik w przestrzeni

   Osoby widzące często korzystają przede wszystkim ze wzroku. Dla osoby niewidzącej ogromną rolę odgrywa słuch.

   Świat jest pełen dźwięków. Niektóre są głośne i wyraźne. Inne delikatne i niemal niezauważalne. Podczas spaceru można usłyszeć szum przejeżdżających samochodów, odgłos otwieranych drzwi, śmiech dzieci, szczekanie psa, śpiew ptaków albo szelest liści poruszanych przez wiatr. Każdy z tych dźwięków niesie informację. Dzięki nim osoba bez wzroku orientuje się w przestrzeni i buduje w swojej wyobraźni obraz otoczenia. Jeśli po lewej stronie słychać ruch uliczny, wiadomo gdzie znajduje się jezdnia. Jeżeli z przodu dochodzi echo własnych kroków, można przypuszczać, że znajduje się tam budynek lub ściana. Jeżeli nagle pojawia się otwarta przestrzeń, zmienia się sposób rozchodzenia dźwięku. Wielu niewidomych korzysta również z czegoś, co nazywamy echolokacją.

Brzmi to tajemniczo, ale zasada jest dość prosta. Człowiek wydaje dźwięk – czasem jest to stuknięcie białej laski, czasem kliknięcie językiem lub pstryknięcie palcami, a czasem po prostu odgłos kroków. Następnie słucha, jak ten dźwięk wraca z otoczenia. Na podstawie odbicia można rozpoznać obecność przeszkody, budynku, przejścia lub większej otwartej przestrzeni. Oczywiście nie jest to tak dokładne jak wzrok. Jednak pozwala uzyskać wiele cennych informacji. Dzięki temu przestrzeń zaczyna „mówić”. Nie słowami. Mówi poprzez echo, pogłos, szelest i dźwięki codzienności. Osoba niewidząca uczy się tego języka przez całe życie. Im więcej spaceruje, tym lepiej go rozumie.

 

   Zapachy, które towarzyszą spacerowi

   Jeżeli dźwięki są przewodnikiem, to zapachy stają się drogowskazami.

   Podczas spaceru można zauważyć, że powietrze zmienia się niemal tak samo często jak otoczenie. Przechodząc obok piekarni, czuje się aromat świeżego pieczywa. W pobliżu kawiarni pojawia się zapach kawy. A w parku można wyczuć wilgoć trawy, woń drzew i nagrzanej ziemi. Po deszczu powietrze pachnie zupełnie inaczej niż podczas upalnego dnia. Osoba z dysfunkcją wzroku bardzo często wykorzystuje takie informacje do rozpoznawania miejsc. Niektóre punkty można zapamiętać właśnie dzięki charakterystycznemu zapachowi. Nie trzeba widzieć budynku, aby wiedzieć, że jest się w jego pobliżu. Czasem wystarczy aromat pieczonych ciastek, świeżo skoszonej trawy albo zapach pobliskiej kwiaciarni. Zapach buduje doświadczenie spaceru równie mocno jak dźwięk. Tworzy wspomnienia. Po latach człowiek może nie pamiętać konkretnej daty ani szczegółów wydarzenia, ale wystarczy znajoma woń, aby wróciły emocje związane z tamtym miejscem. To niezwykłe, jak silnie zapach potrafi połączyć teraźniejszość z przeszłością.

 

   Bycie tu i teraz podczas ruchu

   W codziennym życiu często myślimy o tym, co było albo o tym, co będzie. Rozważamy dawne rozmowy. Martwimy się przyszłością. Planujemy kolejne dni. Spacer pomaga wyrwać się z tego schematu.

   Kiedy człowiek skupia się na oddechu i rytmie kroków, łatwiej mu być tu i teraz. Osoba niewidząca często doświadcza tego bardzo naturalnie. Brak bodźców wzrokowych sprawia, że większą uwagę zwraca się na dźwięki, temperaturę powietrza, ruch własnego ciała i odczucia płynące z otoczenia. Każdy krok staje się częścią chwili obecnej. Każdy oddech przypomina, że właśnie trwa ten moment. Nie wczoraj. Nie jutro. Teraz. Spacer pomaga się zatrzymać, nawet jeśli jednocześnie jesteśmy w ruchu. To pozorny paradoks. Idziemy przed siebie, a jednocześnie zwalniamy. Poruszamy się, ale wewnętrznie odpoczywamy. Dlatego tak wielu ludzi wraca ze spaceru spokojniejszych niż przed wyjściem z domu.

 

   Spotkania, które zaczynają się od wspólnego wyjścia

   Jedną z najpiękniejszych rzeczy związanych ze spacerami jest to, że bardzo często stają się one początkiem spotkania. Nie trzeba organizować wielkiego wydarzenia. Nie trzeba planować tygodniami. Czasem wystarczy zwykłe pytanie – Może przejdziemy się kawałek? I nagle okazuje się, że zwyczajny spacer zamienia się w czas spędzony razem. Osoba niewidząca uczestniczy w takich spotkaniach równie naturalnie jak każdy inny. Oczywiście czasem potrzebna jest pomoc przy przejściu przez ruchliwą ulicę albo podczas poruszania się w nieznanym miejscu, ale sama obecność ograniczeń wzroku nie odbiera radości ze wspólnego wyjścia. Wręcz przeciwnie. Spacer sprzyja rozmowom. Kiedy siedzimy naprzeciw siebie przy stole, często skupiamy się na tym, co powiedzieć. Czasem pojawia się niezręczna cisza. Zdarza się, że ktoś zerka na telefon albo rozprasza się czymś innym. Podczas spaceru wygląda to inaczej. Ruch sprawia, że rozmowa płynie swobodniej. Słowa pojawiają się naturalnie. Nie ma presji. Nie trzeba patrzeć sobie w oczy. Nie trzeba zastanawiać się nad każdym zdaniem. Po prostu idzie się razem i rozmawia. Dla osoby bez wzroku takie spotkania mają jeszcze jeden wymiar. Można wspólnie doświadczać przestrzeni. Ktoś zwróci uwagę na odgłos fontanny. Ktoś inny usłyszy muzykę dobiegającą z oddali. Jeszcze ktoś zauważy charakterystyczny zapach piekarni.

W ten sposób spacer staje się wspólnym przeżyciem. Nie chodzi o to, kto widzi więcej. Nie chodzi o to, kto zna drogę. Liczy się obecność. Liczy się rozmowa. Liczy się poczucie, że obok jest drugi człowiek.

   W takich chwilach łatwo zauważyć, że najlepsze spotkania nie wymagają wielkich atrakcji. Wystarczy trochę czasu i chęć bycia razem. Czasem właśnie podczas spokojnego spaceru padają najważniejsze słowa. Czasem wtedy rodzą się najlepsze pomysły. A czasem po prostu można razem pomilczeć. I to również jest wartościowe. Bo nie każdą bliskość trzeba wypełniać słowami.

 

   Spokojne chwile po spacerze

   Każdy spacer kiedyś się kończy. Wracamy do domu, zamykamy drzwi i odkładamy kurtkę albo laskę w znajome miejsce. Jednak coś pozostaje. Pozostaje spokój wewnętrzny. Pozostaje przyjemne zmęczenie. Pozostaje poczucie, że dobrze było wyjść. Po powrocie człowiek często siada wygodnie w fotelu albo przy stole. Nie ma już potrzeby pośpiechu. Rozmowy stają się spokojniejsze. Myśli przestają biegać we wszystkich kierunkach. To szczególny rodzaj odpoczynku. Nie jest to zmęczenie po ciężkiej pracy fizycznej. Nie jest to wyczerpanie po treningu. To raczej stan lekkiego wyciszenia.

Jakby organizm powiedział – Dziękuję. Tego właśnie potrzebowałem.

Osoba z dysfunkcją wzroku odczuwa takie chwile bardzo podobnie jak każdy inny człowiek. Po spacerze łatwiej usiąść z kubkiem herbaty. Łatwiej wsłuchać się w ciszę mieszkania. Łatwiej cieszyć się zwyczajnymi rzeczami. Często właśnie wtedy wracają wspomnienia z niedawnego wyjścia. Przypomina się śpiew ptaków. Przypomina się chłodniejszy podmuch wiatru. Przypomina się zabawna rozmowa z przyjacielem albo członkiem rodziny. To wszystko tworzy atmosferę spokoju. Atmosferę, której tak bardzo brakuje w świecie pełnym pośpiechu. Nie trzeba wiele. Czasem wystarczy kilkadziesiąt minut na świeżym powietrzu, aby cały dzień nabrał nieco łagodniejszego rytmu.

 

   Ciastka Dr Gerard jako część wspólnego odpoczynku

   Po spacerze często przychodzi moment na coś prostego i przyjemnego. Kubek kawy, herbata, szklanka chłodnego napoju. I coś małego do przekąszenia. W wielu domach właśnie wtedy na stole pojawiają się ciastka. Nie jako główny punkt spotkania. Nie jako najważniejszy temat rozmowy. Po prostu jako część chwili. Tak samo mogą pojawić się ciastka Dr Gerard.

Leżą na talerzyku pomiędzy filiżankami. Ktoś sięga po jedno. Ktoś inny bierze kolejne. Rozmowa toczy się dalej. Nikt się nie spieszy. Po spacerze nawet zwykłe spotkanie przy stole nabiera innego charakteru. Powietrze wydaje się spokojniejsze. Głosy są łagodniejsze. Człowiek ma wrażenie, że czas płynie trochę wolniej. Osoba niewidząca doświadcza takich chwil przede wszystkim przez atmosferę. Przez głosy bliskich. Przez zapach świeżo zaparzonej kawy. Przez ciepło kubka trzymanego w dłoniach. Przez znajome odgłosy domu. Ciastka stają się jednym z elementów tego obrazu budowanego przez zmysły inne niż wzrok. Nie dominują. Nie wysuwają się na pierwszy plan. Są po prostu częścią wspólnego odpoczynku. Tak jak rozmowa. Tak jak śmiech. Tak jak cisza pomiędzy zdaniami. Czasem właśnie takie najprostsze chwile zapamiętujemy najlepiej. Nie dlatego, że wydarzyło się coś niezwykłego. Ale dlatego, że było nam po prostu dobrze.

 

   Spacer jako coś, co można powtarzać każdego dnia

   Jedną z największych zalet spacerów jest ich prostota. Nie trzeba kupować specjalnego sprzętu. Nie trzeba zapisywać się do klubu. Nie trzeba czekać na wyjątkową okazję. Spacer można odbyć niemal każdego dnia. Nawet krótki. Nawet bardzo spokojny. Osoba bez wzroku może korzystać z takich chwil regularnie. Wystarczy dobrze znana okolica. Znana trasa. Znajome dźwięki. Znane zapachy. Dzięki temu spacer staje się częścią codzienności. Taką małą przerwą od obowiązków. Takim momentem oddechu pomiędzy kolejnymi zajęciami. Co ciekawe, codzienny spacer nigdy nie jest dokładnie taki sam. Jednego dnia słychać więcej ptaków. Innego dnia pojawia się wiatr. Jeszcze innego można usłyszeć dzieci wracające ze szkoły albo odległy dźwięk kosiarki. Zmieniają się zapachy. Zmienia się temperatura powietrza. Zmieniają się ludzie spotykani po drodze. Każde wyjście przynosi coś nowego. A jednocześnie pozostaje znajome środowisko, otoczenie. To właśnie sprawia, że spacer nie nudzi się nawet wtedy, gdy wybieramy tę samą trasę. Dla osoby z dysfunkcją wzroku takie regularne spacery mają dodatkową wartość. Pomagają utrzymywać kontakt z otoczeniem. Pozwalają ćwiczyć orientację przestrzenną. Dają poczucie samodzielności. Ale przede wszystkim przynoszą zwyczajną przyjemność. Nie trzeba zdobywać szczytów. Nie trzeba pokonywać rekordowych dystansów. Nie trzeba niczego udowadniać. Wystarczy wyjść z domu. Reszta wydarzy się sama.

 

   Dlaczego warto czasem zwolnić i wyjść na spacer

   Żyjemy w czasach, które bardzo często zachęcają do pośpiechu. Mamy być szybsi. Bardziej skuteczni. Bardziej zajęci. Czasem można odnieść wrażenie, że odpoczynek stał się czymś, co trzeba sobie najpierw zasłużyć. Tymczasem człowiek potrzebuje równowagi. Potrzebuje chwil, podczas których nie musi niczego osiągać. Nie musi niczego udowadniać. Nie musi nigdzie zdążyć. Właśnie dlatego warto czasem zwolnić i wyjść na spacer. Spokojny ruch daje więcej, niż mogłoby się wydawać. Pomaga uporządkować myśli. Pozwala odetchnąć świeżym powietrzem. Uspokaja rytm dnia. Przynosi chwilę wytchnienia. Dla osoby niewidzącej spacer może być również okazją do pełniejszego kontaktu z otoczeniem. Świat odbierany przez słuch, dotyk, zapach i ruch potrafi być niezwykle bogaty. Każdy krok niesie nowe informacje. Każdy dźwięk opowiada fragment historii miejsca. Przestrzeń staje się czymś żywym. Czymś, czego można doświadczać bez pośpiechu. Dzień Leniwych Spacerów przypomina o czymś bardzo prostym. Nie każdy ruch musi prowadzić do celu. Nie każdy krok musi być częścią planu. Czasem warto iść tylko po to, żeby iść. Czasem warto wyjść tylko po to, żeby pobyć chwilę na świeżym powietrzu. Czasem warto spotkać się z bliskimi, porozmawiać, a później usiąść przy stole z herbatą, kawą i kilkoma ciastkami. Bez pośpiechu. Bez presji. Bez konieczności osiągania czegokolwiek. Bo właśnie w takich prostych chwilach często kryje się najwięcej spokoju. A spokój jest dziś jedną z najcenniejszych rzeczy, jakie możemy sobie nawzajem podarować. Dlatego warto od czasu do czasu otworzyć drzwi, zrobić pierwszy krok i pozwolić sobie na leniwy spacer. Może nie zmieni całego świata. Ale bardzo możliwe, że choć na chwilę zmieni nasz dzień na lepszy.